عصر دوشنبه بخارا
به مناسبت انتشار کتاب قتل خانوادۀ سلطنتی
 
به مناسبت انتشار کتاب قتل خانواده سلطنتی نوشتهٔ نیکالای ساکالوف با ترجمهٔ شهرام همت‏‌ز‌اده که به تازگی از سوی انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شده است، چهل و چهارمین عصر دوشنبهٔ بخارا به نقد و بررسی این اثر اختصاص یافته است. در این نشست که روز دوشنبه یکم تیرماه ۱۴۰۵ ساعت پنج عصر در باغ موزهٔ نگارستان برگزار خواهد شد، الهه کولایی، جهانگیر کرمی، شهرام همت‌زاده و علی دهباشی سخن خواهند گفت.
کتاب «قتل خانوادۀ سلطنتی» نوشتۀ نیکالای ساکالوف بیش از شصت و پنج سال همچون کتابی ممنوعه، در اختیار شمار اندکی از مردم روس بود؛ آنها با احتیاط دربارۀ این کتاب با هم سخن می‌گفتند و ناامیدانه به دنبالِ آن می‌‏گشتند. مقامات کشور شوروی اجازۀ انتشار این کتاب را نمی‏‌دادند، آن را پنهان می‌‏کردند و نوشته‏‌های آن را دروغ می‏‌شمردند ولی با این حال این کتاب به حیات خود ادامه می‏‌دهد و مردم را مجذوب خود می‏‌کند؛ همان گونه که خاصیت هر «حقیقتی» این چنین است.بلشویک‏‌ها پایه‌‏گذارِ آن چیزی در روسیه بودند که در تمام تاریخ هفتاد و چهار سالۀ شوروی ادامه داشت و آن هم «دروغ» بود. آنها فقط هنگامی راست می‏‌گفتند که امکان دروغ گفتن وجود نداشت! دروغ و خشونت دو ابزار آنها برای تصاحب قدرت و به بردگی کشیدن انسان‏‌ها بود؛ از این رو نمی‌توان ‌انتظار داشت که دربارۀ نیکالای دوم و قتل او راست بگویند. «دولت موقت» با وجود تمام خصومتی که با نیکالای دوم دارد و حتی برای او و همسرش تشکیل پروندۀ قضایی می‏‌دهد، هیچ سندی مبنی بر مجرمیت و خیانت آنها به میهن پیدا نمی‌‏کند. روسیه که بنا به گواهی آمار، در دوران نیکلای دوم پا به عرصۀ شکوفایی و پیشرفت گذاشته بود باید به گونه‌‏ای متوقف می‌‏شد؛ غرب و به‌‏ویژه آلمان تمایلی به دیدن روسیه‏‌ای قدرتمند نداشت. افراد وحشی و بی‏‌وطنی که از انسان‌‏های شریف عقده داشتند، یک‌شبه بر مسند قدرت نشستند و تا توانستند کشتند و غارت کردند.
میدان ‌بهارستان، خیابان دانشسرا، خیابان شریعتمدار رفیع، باغ‌موزۀ نگارستان، تالار دکتر روح‌الامینی