۱۴۱۳ – ضایعه درگذشت محمد امین ریاحى‏

یکى دیگر از خوبان خوى از دستمان رفت، پس از مرگ عباس زریاب و علیقلى جوانشیر. اما مگر یادش از مخیّله خواهد رفت. مگر شصت و دو سال خاطره دوستى از یاد بردنى است یا بر باد دادنى. در کوه‏ها به پاى عزم و اراده با هم بودیم و در سفرهاى زمینى به شوق دیدار و همنشینى با یاران شهرها (و به گفته شیرین ابراهیم پورداود براى سخن‏گویى از این و آن، فلان تاریخ و بهمان سند) همرکابى داشتیم.

او دانشجوى ادبیات بود و من دانشجوى حقوق. او سومین سال دانشکده را به پایان مى‏رسانید و من دومین سال دانشکده را. او در محلى درس مى‏خواند که هنوز دانشکده ادبیات آنجا بود (باغ نگارستان نزدیک میدان بهارستان) و من روزهاى درس به باغ دانشگاه تهران (زیر جلالیه) که هنوز بیش از چهار دانشکده در آن مستقر نشده بود مى‏آمدم. شوق و شور آشنا شدن دانشجویان به هم و جنبش‏هاى دانشجویى و خبریابى از مباحث فرهنگى در آن وقت ما را به آنجا مى‏کشانید و آنها گاهى به محوطه دانشگاه مى‏آمدند.

ریاحى پر جوش متصدى کارهاى فرهنگى دانشجویى دانشکده ادبیات بود و چون شور ایران دوستى در نهادش تمام عیار بود هر چند یکبار مجلسى تشکیل مى‏داد و استادى را با عزّ و احترام به آنجا مى‏آورد تا صحبتى بکند و دانشجویان بهره‏ور شوند.

این مجالس از نوع جلسات پرورش افکار نبود که سال‏ها پیش از آن دولت با دستگاهى خاص به منظور تحکیم بنیان‏هاى رسمى خود برپا مى‏کرد و سخنران‏ها طبعاً حرف‏هایى مى‏زدند که به هیچ کجا برنخورد. و اگر در روزنامه‏ها یا به صورت جزوه به چاپ مى‏رساندند باز خواستار و خواننده دلبسته نداشت. ادامه مطلب

روز چهارشنبه، ۱۳ ماه مِى امسال (۲۰۰۹)، برابر ۲۳ اردیبهشت ماه ۱۳۸۸ رفتنم به کاخ پر سکوت و صفاى امپراتور ژاپن برایم هم خاطره‏ساز بود و هم خاطره‏انگیز. نخستین بار نبود که از روى پل دو چشمه زیباى فراز خندق پیرامون این قصر تاریخى و تاریخ‏ساز مى‏گذشتم و تن به آرامش شکوهمند این پهنه سرسبز مى‏سپردم. قدیمى‏ها سى سال را یک قرن مى‏گفتند؛ و آخرین بار که در مراسمى به یادماندنى‏تر از همیشه به اینجا آمدم سى و دو سال پیش بود، تابستان ۱۳۵۴ و همراه سفیر تازه ایران که استوارنامه‏اش را به امپراتور شووا (اعلیحضرت هیروهیتو، پدر امپراتور کنونى، که پس از درگذشتش در ژانویه ۱۹۸۹ م. – و به همان نام دوره ۶۴ ساله پادشاهیش – شووا خوانده مى‏شود) تقدیم مى‏کرد. پیش ازین باریابى، و در سمت دیپلمات در سفارت ایران در توکیو، چهار بار به اینجا دعوت داشتم؛ دو بار براى تبریک نوروزى در مقام کاردار موقت (به جاى سفیر، که در فرصت یک هفته‏اى آغاز سال سرى به ایران یا یک گوشه دیگر دنیا مى‏زد)، و دو بار هم براى مراسم سلام خاص امپراتور در باغ کاخ سلطنتى (گاردن پارتى یا مهمانى و گلگشت) ادامه مطلب

دکتر تورج دریایى، استاد دانشگاه کالیفرنیا، به دعوت موزه ملّى ایران با موضوع «مشکلات مطالعه تاریخ جهان و ایران باستان» در ۲۵ مرداد ۱۳۸۸ در محل موزه ایران باستان به ایراد مطالبى پرداخت که هر چند بسیار مختصر بود، اما نکته‏هایى شایان توجه داشت.

وى در آغاز سخنانش به طور خلاصه به روند مطالعه تاریخ باستان پرداخت :

دانشمندان و مورخان اروپا و امریکا حدود یک قرن است که به صورت علمى در مورد تاریخ جهان باستان به مطالعه و نگارش پرداخته‏اند. اما کاستى تلاش ایشان در نگاهى بوده است که به تاریخ باستان داشتند؛ نگاهى یک سویه که یونان و روم را محوریت مى‏بخشید و دیگر قسمت‏هاى جهان باستان را نادیده مى‏انگاشت. این نگاه تا آنجا پیش مى‏رفت که تاریخ کشورهاى بزرگى چون ایران، مصر و چین حتى در دپارتمان تاریخ مورد بررسى قرار نمى‏گرفت؛ تدریس آنها به دپارتمان زبان‏هاى باستان محدود مى‏شد. ادامه مطلب

در سال گذشته، سه کتاب مربوط به ایران‏شناسى در خارج از ایران و به زبان انگلیسى چاپ شده‏اند که آشنایى با آنها براى خواننده فارسى زبان شاید خالى از لطف نباشد. هر چند که طبیعت سه کتاب با یکدیگر متفاوت است و ارتباطشان تنها در آن است که هر سه به مقوله ایران‏شناسى، از جهات مختلف، نگریسته‏اند. اما معرفى هر سه آنها در اینجا به بهانه آشنایى نویسنده با فاضلانى که دست اندرکار تهیه‏شان بوده‏اند شاید چندان هم نامتناسب نباشد.

کتاب اول به مشخصات ذیل در سال ۲۰۰۹ میلادى و توسط انتشارات مزدا در جنوب کالیفرنیا به چاپ رسیده است:

Afshar,Iraj and Touraj Daryaee. Scholars and Humanists: Iranian Studies in Henning and Taqizdeh Correspondence 1937, in collaboration with Pantea Ranjbar Mohammadi, Costa Mesa, CA: Mazda Publishers, 2009 Pp 318; xxiv, with plates and indices .

ادامه مطلب

شماره جدید نشریه مطالعات ایرانى Iranian Studies ، به سردبیرى دکتر محمد على همایون کاتوزیان، در ماه ژوئن ۲۰۰۹ (شماره ۳ از جلد ۴۲) منتشر شده است. آنچه مى‏خوانید چکیده مطالب شش مقاله به چاپ رسیده در این شماره است که به فارسى برگردانده شده، در ادامه اشاره مختصرى خواهیم داشت به بخش پایانى مجله که نقد و بررسى کتاب‏هاى تازه را دربر مى‏گیرد.

بازتعریف ایران مدرن: عشایر و دولت در قرن بیستم‏

استفانى کرونین‏

ادامه مطلب